URDU, Anjuman Taraqqi-e-Urdu - Karachi

اردو

Anjuman Taraqqi-e-Urdu Pakistan
ISSN (print): 2519-6332
ISSN (online): 2708-1915

آثار الصنادید‘‘ کی تفہیمِ جدید’’

  • Dr. Muhammad Furqan Sambhali/
  • October 08, 2020
A Modern Understanding of "Asar-us-Sanadeed"
Keywords
Sir Syed Ahmed Khan, Asar-us-Sanadeed, Siyar-ul-Manazil, Archaeology, Imam Bakhsh Sehbai, Qutub Minar, Fort, Delhi, controversy, Intellectual, Culture.
Abstract

Asar-us-Sanadeed is a book published by Sir Siyed about the ancient monuments of Delhi from the medieval era. Sir Siyed was an eminent personality of the 19th century who delved in a long list of intellactual pursuits during his lifetime. These works of his have continued to be looked at and analyzed using diffrent prisms long after his passing. It can be said that the events of 1857 brought a major change in Sir Syed's thinking and his world view which,in turn, led to him becoming one of the major voices of 19th century. Asar-us-Sanadeed is an example of the intellectual and literary capabilities of man and can be used to understant his appreciation of history and archaeology as well as its implication for the present and the future. However, it is saddening that the book is still surrouned by a mist of uncertainty and controversy. Through the book is a major archaeological account that cannot be ignored, questions around it have lingered and have never been quite fully tackled and answered. These include concerns around when and how the book was published, who is the actual writer of the book, is it the first book of its kind, what were the reasons behind the conceptions of the book, and who was the intended audience for it etc. These are the major themes that this artical attempts to explore. Research brings us to the conclusion that the book was indeed written by Sir Syed with Imran Baksh Sehbai providing help and support. Sir Syed did not seems to have major monetary considerations in mind while attempting the book but was simply aimingto grab the attention of the Britishers. The book was also aimed to serve as a guide for the various visitors who came to Dehli and were interested in monuments of a bygone era. Asar-us-Sanadeed can be said to be the first book of its kind in Urdu language, through books tackling a subject of such nature had been published in English and Persian etc. Before 1847 as well. Allegation that Sir Syed plagiarized these works without giving due credit turn out to be unfounded. In conclusion, Asar-us-Sanadeed can be said to have opened new avenues for research and exploration around archaeology as well as having brought Sir Syed to national prominence as an author, a cultured scholar and an intellectual.

References

حواشی

۱۔    کرسچین ڈبلیو کرسچین، ((Christain W. Troll، A Note on an early topographical work of Sayyid Ahmad Khan: Asar al Sanadidمشمولہ ’’جرنل آف دی رائل ایشیاٹک سوسائٹی‘‘، ۱۹۷۲ء، رائل ایشیاٹک سوسائٹی آف گریٹ برٹن اینڈ آئرلینڈ، ص۱۳۵

۲۔   فاطمہ قریشی، Sir Sayyid Ahmad Khan's Asar ul Sanadid, The construction of History in Nineteenth Century India,(اے بی براؤن یونی ورسٹی، ۲۰۰۷ء)، ص۵۷

۳۔   الطاف حسین حالی،’’آثارالصنادید کاذکر آبِ حیات سے‘‘، مشمولہ ’’آثارالصنادید‘‘، سرسید احمدخاں، مرتبہ محمد رحمت اللہ رعد، (کان پور: نامی پریس، ۱۹۰۴ء)، ص۵

۴۔   سی ایم نعیم، "Syed Ahmad and his Two books called "Asar al Sanadid،(کیمبرج یونی ورسٹی پریس، ۲۰۱۰ء)، ص۸، آن لائن اشاعت، دیکھیے: doi:10.1017/S0026749X10000156

۵۔   غالباً یہ رام چندر ہیں اسپرنگرنہیں۔ کیوںکہ رام چندرہی دہلی کالج سے نکل رہے رسالوں اور اخبارات ’’فوائد الناظرین‘‘ وغیرہ کوایڈٹ کرتے تھے۔

۶۔   سی ایم نعیم، "Syed Ahmad and his Two books called "Asar al Sanadid،ص۹

۷۔   سرسیّد احمد خاں، ’’آثارالصنادید‘‘، علی گڑھ: سرسیّد اکیڈمی، ۲۰۰۷ء (عکسی اشاعت، لکھنؤ: منشی نول کشور، ۱۸۴۷ء)، ص۵، بار اوّل

۸۔   الطاف حسین حالی، ’’حیات جاوید‘‘ (دہلی: ترقی اردو بیورو،۱۹۹۰ء)، ص۶۴

۹۔   سی ایم نعیم، "Syed Ahmad and his Two books called "Asar al Sanadid،ص۱۰

۱۰۔   ایضاً، ص۱۱

۱۱۔    سرسیّد، احمد خاں، ’’آثار الصنادید‘‘، علی گڑھ: سرسیّد اکیڈمی، ۲۰۰۷ء (عکسی اشاعت، دہلی: مطبع سلطانی، واقع قلعۂ معلی، ۱۸۵۴ء)، سرورق، بار دوم

۱۲۔   گارسیں دا تاسی، Description des monuments de Delhi en 1852, d'après le texte Hindustani de Saiyid Ahmad Khan، جرنل ایشیاٹک، پیرس، شمارہ ۱۵، ۱۶، اگست، ستمبر، ۱۸۶۰ء

۱۳۔   الطاف حسین حالی، ’’حیاتِ جاوید‘‘، (دہلی: ترقی اردوبورڈ، ۱۹۷۹ء)، ص۶۵۳

۱۴۔   قاضی عبدالودود، ’’گلستانِ سخن‘‘، مشمولہ ’’دلّی کالج اردو میگزین‘‘،قدیم دلی کالج نمبر،شمارہ ۱۹۵۳،دہلی، ص ۷۷

۱۵۔   ایضاً

۱۶۔   ایضاً، ص۹۹

۱۷۔   سی ایم نعیم، Shaikh Imam Bakhsh Sahbai'i: Teacher, Scholar, Poet, Puzzle-Master'، مشمولہ The Delhi College، مرتبہ: مارگریٹ پرناؤ، (نئی دہلی: آکسفرڈ یونی ورسٹی پریس، ۲۰۰۶ء)، ص۱۸۵۔ ۱۴۵

۱۸۔   مرزا سنگین بیگ، ’’سیر المنازل‘‘، ترجمہ: ڈاکٹر شریف حسین قاسمی،(دہلی:غالب انسٹی ٹیوٹ، ۲۰۱۴ء)،ص ج

۱۹۔   فاطمہ قریشی، Sir Sayyid Ahmad Khan's Asar ul Sanadid, The construction of History in Nineteenth Century India،ص۵۔۶

۲۰۔  ارشد علی، ’’آثار الصنادید:تحقیقی و تنقیدی مطالعہ‘‘، (جہلم: پاکستان آواز عالم گیر ایجوکیشنل پبلشرز،۱۹۹۸ء)

۲۱۔   زین العابدین شروانی، ’’بوستان السیاحت‘‘، (تہران: کتب خانہ ثنائی، ۱۸۹۷ء)،ص ۳۱۷۔ ۳۱۸

۲۲۔  سی ایم نعیم نے اپنے مقالے میں اس کتاب کاتذکرہ ص۱۶ پرکیا ہے۔

۲۳۔  سی ایم نعیم نے ص ۱۸ پر ذکرکیا ہے۔

۲۴۔  محمد ایوب قادری، مرتب، ’’علم و عمل: وقائع عبدالقادر خانی‘‘، ترجمہ: معین الدین افضل گڑھی،(کراچی : آل پاکستان ایجوکیشنل کانفرنس، ۱۹۶۱ء)، ص۱۹۶

۲۵۔  فاطمہ قریشی، Sir Sayyid Ahmad Khan's Asar ul Sanadid, The construction of History in Nineteenth Century India،ص۵۸

۲۶۔  کرسچین ڈبلیو کرسچین، (Christain W. Troll)، A Note on an early topographical work of Sayyid Ahmad Khan: Asar al Sanadid، محولۂ بالا، ص ۱۴۳

۲۷۔  سرسیّد احمد خاں، دیباچہ،’’آثارالصنادید‘‘، (کان پور: نامی پریس، ۱۹۰۴ء)، ص۲

۲۸۔  ایضاً،بہ عنوان ’’آثارالصنادید کاذکرحیاتِ جاوید میں‘‘، ص۷

۲۹۔  ڈاکٹر اصغر عباس، مرتب، ’’آثارالصنادید‘‘، (علی گڑھ: پبلی کیشن ڈویژن، اے ایم یو، ۲۰۰۷ء)،ص۱۵

۳۰۔  کرسچین ڈبلیو کرسچین، (Christain W. Troll)، A Note on an early topographical work of Sayyid Ahmad Khan: Asar al Sanadid، محولۂ بالا، ص ۱۴۴۔۱۴۳

۳۱۔   سرسیّد احمد خاں، ’’آثارالصنادید‘‘، عکس اشاعت دوم، محولۂ بالا،سرورق

۳۲۔  سی ایم نعیم، Syed Ahmad and his Two books called "Asar al Sanadid"،ص۹

۳۳۔ سرسیّد احمد خاں، ’’آثارالصنادید‘‘، (کان پور: نامی پریس، ۱۹۰۴ء)، ص۵۔۴

۳۴۔ بحوالہ: کرسچین ڈبلیو کرسچین، ((Christain W. Troll، A Note on an early topographical work of Sayyid Ahmad Khan: Asar al Sanadid، محولۂ بالا، ص ۱۴۳۔۱۴۱

۳۵۔  ڈیوڈ لیلی ویلڈ،(David Lelyweld)، ’’سیّد احمدخاں اورمغل‘‘،ترجمہ: شمیم الزماں، مشمولہ ’’فکرونظر‘‘، ’’سرسید نمبر‘‘، مارچ، ۲۰۱۷ء، ص۶۷

۳۶۔  فاطمہ قریشی، Sir Sayyid Ahmad Khan's Asar ul Sanadid, The construction of History in Nineteenth Century India،محولۂ بالا،ص۵۸

 مآخِذ

۱۔    بیگ، مرزا سنگین، ’’سیر المنازل‘‘، ترجمہ: ڈاکٹر شریف حسین قاسمی، دہلی:غالب انسٹی ٹیوٹ، ۲۰۱۴ء

۲۔   حالی، الطاف حسین،’’آثارالصنادید کاذکر آبِ حیات سے‘‘، ’’آثارالصنادید‘‘، سرسید احمدخاں، مرتبہ محمد رحمت اللہ رعد، کان پور: نامی پریس، ۱۹۰۴ء

۳۔   ______، ’’حیات جاوید‘‘ دہلی: ترقی اردو بیورو،۱۹۹۰ء

۴۔   ______، ______،دہلی: ترقی اردوبورڈ، ۱۹۷۹ء

۵۔   خاں، سرسیّد احمد، ’’آثارالصنادید‘‘، علی گڑھ: سرسیّد اکیڈمی، ۲۰۰۷ء، عکسی اشاعت، لکھنؤ: منشی نول کشور، ۱۸۴۷ء، بار اوّل

۶۔   ______، ______، علی گڑھ: سرسیّد اکیڈمی، ۲۰۰۷ء، عکسی اشاعت، دہلی: مطبع سلطانی، واقع قلعۂ معلی، ۱۸۵۴ء، بار دوم

۷۔   ______، دیباچہ، ______،کان پور: نامی پریس، ۱۹۰۴ء

۸۔   شروانی، زین العابدین، ’’بوستان السیاحت‘‘، (تہران: کتب خانہ ثنائی، ۱۸۹۷ء)،ص ۳۱۷۔ ۳۱۸

۹۔   عباس، اصغر، ڈاکٹر، مرتب، ’’آثارالصنادید‘‘، علی گڑھ: پبلی کیشن ڈویژن، اے ایم یو، ۲۰۰۷ء

۱۰۔   علی، ارشد، ’’آثار الصنادید:تحقیقی و تنقیدی مطالعہ‘‘، جہلم: پاکستان آواز عالم گیر ایجوکیشنل پبلشرز، ۱۹۹۸ء

۱۱۔    قادری، محمد ایوب، مرتب،’’علم و عمل: وقائع عبدالقادر خانی‘‘، ترجمہ: معین الدین افضل گڑھی، کراچی: آل پاکستان ایجوکیشنل کانفرنس، ۱۹۶۱ء

۱۲۔   قریشی، فاطمہ، Sir Sayyid Ahmad Khan's Asar ul Sanadid, The construction of History in Nineteenth Century India، اے بی براؤن یونی ورسٹی، ۲۰۰۷ء

۱۳۔   نعیم، سی ایم، Syed Ahmad and his Two books called "Asar al Sanadid"،کیمبرج یونی ورسٹی پریس، ۲۰۱۰ء

۱۴۔   ______، Shaikh Imam Bakhsh Sahbai'i: Teacher, Scholar, Poet, Puzzle-Master'، مشمولہ The Delhi College، مرتبہ: مارگریٹ پرناؤ، نئی دہلی: آکسفرڈ یونی ورسٹی پریس، ۲۰۰۶ء

رسائل و جرائد

۱۔    ’’جرنل آف دی رائل ایشیاٹک سوسائٹی‘‘،اپریل ۱۹۷۲ء، رائل ایشیاٹک سوسائٹی آف گریٹ برٹن اینڈ آئرلینڈ

۲۔   ’’جرنل ایشیاٹک‘‘، پیرس، شمارہ ۱۵، ۱۶، اگست، ستمبر، ۱۸۶۰ء

۳۔   ’’دلّی کالج اردو میگزین‘‘، دہلی، قدیم دلی کالج نمبر،شمارہ ۱۹۵۳ء

۴۔   ’’فکرونظر‘‘، علی گڑھ، سرسیّد نمبر، مارچ، ۲۰۱۷ء

 

 

Statistics

Author(s):

Assistant Professor (Urdu), Women's College Aligarh Muslim University, Aligarh, India

  • furqansambhali@gmail.com
  • 0091 7983954411

Details:

Type: Article
Volume: 96
Issue: 1
Language: Urdu
Id: 8
Pages 112 - 129
Discipline: Arts & Humanities
Published October 08, 2020

Statistics

  • 87
  • 20
  • 29

Copyrights

Urdu retain copyright and grant the journal right of first publication with the work simultaneously, allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.